• |

Humanistisch Verbond

Waarvoor staat het Humanistisch Verbond?

Het Humanistisch Verbond is een sociaal-culturele organisatie die het vrije denken belangrijk vindt. Als vrijzinnig humanisten verdedigen we het recht op vrije meningsuiting en zetten we ons in voor de wilsvrijheid en het zelfbeschikkingsrecht van het individu. Vanuit die visie zijn we voor het recht op abortus en euthanasie en stimuleren we het maatschappelijke debat over ethische thema’s.

We doen aan vrij onderzoek, wat betekent dat we niet alles zo maar geloven maar de dingen zelf kritisch onderzoeken en dan onze mening vormen. We geloven in argumenten, niet in goden of overgeleverde waarheden.

We vinden een goed evenwicht tussen vrijheid en gelijkheid heel belangrijk. En solidariteit: tussen mensen onder elkaar en tussen mens en milieu. We zetten ons in voor een pluralistische en verdraagzame samenleving en respecteren de waarden en overtuigingen van iedereen, voor zover die stroken met de principes van een seculiere democratische rechtsstaat.

Als vrijzinnig humanisten hanteren we geen heilig boek als moreel kompas. We laten ons leiden door verlichtingswaarden als vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid en onderschrijven de belangrijke verklaringen en verdragen die de rechten van de mens tot richtsnoer voor het goede (samen)leven hebben gemaakt.

Als u zich herkent in deze principes en nader kennis wilt maken met vrijzinnig-humanistische waarden in het verbindende kader van een warme vereniging, dan bent u bij ons aan het goede adres!

Waarom lid worden?

Met uw lidmaatschap drukt u uw steun uit voor een warme organisatie in het hart van het sociaal-culturele middenveld die als geen ander de waarden van het humanisme en van de Verlichting (vrijheid, gelijkheid en solidariteit) én het zelfbeschikkingsrecht van het individu hoog in het vaandel draagt. Op onze activiteiten zijn alle democratisch denkende burgers van goede wil welkom, maar het is mede dankzij uw steun dat wij onze werking kunnen ontplooien en onze doelstellingen kunnen realiseren. Klik hier voor alle info over lidmaatschap en steun.

Een sociaal-culturele vereniging voor vrije, kritische en solidaire mensen

Het Humanistisch Verbond is een sociaal-culturele organisatie met meer dan 150 afdelingen actief in heel Vlaanderen en Brussel. We organiseren op jaarbasis honderden activiteiten die mensen verbinden, kritisch laten reflecteren over mens en maatschappij en uitnodigen tot maatschappelijke actie. Informatie, cultuur en educatie zijn onze handvaten om mensen te verenigen en intellectueel en sociaal te prikkelen. Ontmoeting staat centraal: het Humanistisch Verbond staat voor warme sociale contacten met gelijkgezinden én andersdenkenden, want we treden graag in dialoog. Er zijn groepen voor senioren (‘Grijze Geuzen’) en vrouwen (‘Vrijzinnige vrouwen’), maar onze activiteiten staan open voor een gemengd en uiteenlopend publiek, inclusief andere levensbeschouwingen en culturen. We organiseren lezingen en debatten, babbelbars en praatcafés, film- en toneelvoorstellingen, groepsuitstappen en wandelingen, interculturele en interlevensbeschouwelijke activiteiten en intergenerationele projecten (zie de activiteitenkalender op deze website).

Download hier onze algemene informatiebrochure.

Informatie en contact: Humanistisch Verbond, Pottenbrug 4, 2000 Antwerpen, secretariaat@humanistischverbond.be, T 03 233 70 32.

Diversiteit

Diversiteit en superdiversiteit zijn vandaag bijzonder belangrijke thematieken waaraan iedere moderne sociaal-culturele organisatie bijzondere aandacht moet besteden. In het beleidsplan 2016-2020 hebben diversiteit in het algemeen en etnisch-culturele diversiteit in het bijzonder een centrale plaats gekregen in de strategische en operationele doelstellingen. In de uitgebreide nota hieronder kunt u nalezen wat de visie is van het Humanistisch Verbond op de plaats en het belang van diversiteit in onze samenleving en op welke manier de thematiek aan bod komt in de huidige en toekomstige werking van de vereniging.

Lees hier de nota ‘Diversiteit: visie en werking’

Visie op diversiteit en samenleven

Elke mens is gelijkwaardig en uniek: een samensmelting van culturele invloeden, fysieke en sociaaleconomische kenmerken en vele andere persoonlijke eigenschappen. Ongeacht al onze verschillen, zijn we samen mens. Elke samenleving wordt gekenmerkt door diversiteit. Onze visie op diversiteit is daarmee ook een visie op samenleven.

Samen

Humanisten willen een goed en betekenisvol leven voor ieder individu bevorderen. Het Humanistisch Verbond houdt zich dan ook nadrukkelijk bezig met de vraag hoe we samen vorm kunnen geven aan een eerlijke, duurzame en solidaire samenleving waarin iedereen ─ ongeacht herkomst, culturele achtergrond, levensbeschouwing, leeftijd, opleiding, inkomen, geslacht, gender of seksuele voorkeur … ─ gelijkwaardig is en zichzelf kan zijn. We denken dat een geseculariseerde en democratische rechtsstaat daar de beste kansen toe biedt. Want uitgerekend door de neutraliteit van onze staat hoeven mensen zelf niet neutraal te zijn. Ze hebben het recht om te geloven of niet te geloven en kunnen in alle vrijheid hun waarden, idealen en overtuigingen uiten. Mensen mogen denken, geloven, zeggen en doen wat ze willen zolang dit gebeurt binnen het juridisch-democratische kader van onze samenleving. Daarnaast kan niemand de vrije meningsuiting alleen voor zichzelf claimen. Wederkerigheid of wederzijds respect voor ieders vrijheid is een basisvoorwaarde voor de leefbaarheid van ons samenlevingsmodel.

Superdiversiteit

Samenleven met verschillen en er samen het beste van maken, is een uitdaging die alsmaar groter lijkt te worden. Door globalisatie en grootschalige immigratie is onze samenleving op relatief korte tijd enorm divers geworden. Verschillen binnen gemeenschappen worden zelfs groter dan verschillen tussen gemeenschappen. Ook nieuwkomers hebben erg uiteenlopende profielen en verschillen sterk op het vlak van bijvoorbeeld opleidingsniveau of levensbeschouwing, ook al delen ze eenzelfde land van herkomst, cultuur of taal. De complexiteit van de hedendaagse migratiesamenleving wordt steeds vaker omschreven met de term superdiversiteit: een realiteit waar we niet omheen kunnen en waarmee we moeten leren omgaan.

Wat bindt mensen?

De vraag hoe samenleven in diversiteit mogelijk is, impliceert ook de vraag wat mensen ─ met al hun verschillende achtergronden, meningen en waarden ─ bindt. Overal zullen we tussen individuele mensen alsmaar meer verschillen aantreffen. Maar ook overeenkomsten, want niemand kan gereduceerd worden tot één aspect van zijn of haar identiteit. Niemand is bijvoorbeeld alleen maar een Belg, een vrijzinnige, een moslim, een vrouw, een Waal, een zwarte, een hetero, een langdurig zieke, een vluchteling, een transseksueel of een ingenieur. We behoren allemaal tot verschillende gemeenschappen, groepen en/of (sub)culturen, want iedere unieke identiteit is tegelijk een meervoudige identiteit: een samenstelling van vele elementen in een cocktail die voor iedereen anders is en voortdurend evolueert door nieuwe ervaringen en binnen verschillende contexten. Dat vraagt om een samenleving die voldoende ruimte voor verschil toelaat en diversiteit niet vanzelf als bedreiging ziet; een samenleving waarin mensen kritiek kunnen leveren op aspecten van de culturen en verschillende groepen waartoe ze behoren. Mensen moeten van mening kunnen verschillen en het zelfs fundamenteel oneens kunnen zijn met elkaar. Door frictie kunnen nieuwe (gedeelde) inzichten en verbindingen ontstaan. Want mensen wiens ideologieën en opvattingen tegenover elkaar staan, hebben ook altijd dingen gemeen. Debat kan niet zonder wederzijds respect en erkenning van elkaars menswaardigheid. Anders wordt het gevaarlijk en ontstaat wij-zij-denken wat tot verdeeldheid en uitsluiting kan leiden.

Actief pluralistisch

Kunnen omgaan met (menings)verschillen vraagt om moed, kritische (zelf)reflectie, nieuwsgierigheid, openheid, tolerantie en bereidheid tot nuance. Het Humanistisch Verbond wil die eigenschappen en vaardigheden dan ook zoveel mogelijk helpen bevorderen en aanscherpen. Daarom komen we bijvoorbeeld ook op voor democratisch en pluralistisch onderwijs dat (jonge) mensen vormt tot zelfstandige en kritische burgers die op een solidaire manier kunnen deelnemen aan de complexe en superdiverse samenleving. Daarnaast willen we als organisatie zelf constructief omgaan met de diversiteit in onze samenleving en zetten we vanuit een actief pluralistische houding in op samenwerking, ontmoeting en (interculturele – en levensbeschouwelijke) dialoog met en tussen mensen en actoren van zowel binnen als buiten de georganiseerde vrijzinnigheid.

Onder druk

Humanisten verdedigen wereldwijd de mensenrechten en staan op de bres voor vrijheid, gelijkheid en solidariteit. We bepleiten een menswaardig migratie- en vluchtelingenbeleid want alle mensen hebben recht op een veilige plek en toekomstperspectief. Maar mensen die door de globalisering en fel toegenomen diversiteit ongerust of onzeker zijn geworden, nemen we ook serieus. Veel mensen denken dat de leefbaarheid van de samenleving onder druk staat of zien hun manier van leven bedreigd. Anderen wijzen op discriminatie, racisme, islamofobie en een alsmaar toenemend wij-zij-denken. Veel vluchtelingen komen bovendien uit landen waar grove schendingen op de mensenrechten gebeuren en waar het concept ‘democratie’ onbestaande is. Mensen zijn bang dat opvattingen van nieuwkomers niet compatibel zijn met de normen en waarden van ons samenlevingsmodel. Daar komt bij dat het religieus geweld in naam van de islam velen doet vrezen voor oprukkend islamisme en ‘herconfessionalisering’ en daarmee ook voor het einde van lang bevochten rechten en vrijheden binnen onze democratische rechtsstaat.

Kwetsbaar

Als humanisten begrijpen wij die bezorgdheden en onzekerheden, want onze vrije en open samenleving is kwetsbaar. Maar dat is ze ook zonder superdiversiteit of vluchtelingencrisis. In vergelijking met veel andere landen en gebieden in de wereld doet ons land het erg goed op het vlak van rechten en vrijheden. De afschaffing van de doodstraf, het recht op abortus, de mogelijkheid op euthanasie en het homohuwelijk konden worden verwezenlijkt dankzij onze geseculariseerde en op waarden van de Verlichting gebaseerde democratische rechtsstaat. Maar ondanks de grote vooruitgang die onze samenleving in elke decennia boekte op vlak van gelijke rechten, ontwikkelingskansen en vrijheden, moeten we alert blijven. Wereldwijd worden we geconfronteerd met toenemende ongelijkheid. Ook in ons land neemt armoede toe en wordt de kloof tussen arm en rijk groter. En als het op vrouwenrechten aankomt, maakte onder meer #metoo erg duidelijk dat in onze samenleving en (ook) onder de ‘autochtone’ bevolking nog heel wat werk aan de winkel is. Verder zijn we terecht trots op de aanvaarding van holebi’s en transgenders. Maar hier komen we eveneens van ver, pas in 1990 schrapte de Wereldgezondheidsorganisatie homoseksualiteit van de lijst van geestesziekten. De haat tegen seksuele minderheden is evenwel nog lang de wereld niet uit. Ook in onze samenleving ervaren holebi’s nog steeds homonegativiteit en worden ze regelmatig slachtoffer van homofoob geweld.

Virtuele veiligheid

Waarden en verworvenheden die velen vandaag vanzelfsprekend vinden, zijn en blijven fragiel. Ze worden lang niet alleen van buitenaf ─ bijvoorbeeld door terrorisme, dogmatische ideologieën en autoritaire regimes ─ bedreigd. Ondermijning gebeurt ook van binnenuit, bijvoorbeeld door media en politici die inspelen op de angst van de burger voor het vreemde. Het is ook opvallend dat binnen het vluchtelingenbeleid de mensenrechten maar weinig aandacht krijgen. De focus ligt immers op het afsluiten van grenzen en de strijd tegen terrorisme waarbij rechten en vrijheden van individuen worden opgeofferd voor een virtuele veiligheid. Zo wordt bijvoorbeeld etnische profilering door de politie meer en meer vanzelfsprekend terwijl het een vorm van discriminatie is en daarom in strijd met de mensenrechten.

Ingewikkeld

De huidige maatschappelijke veranderingsprocessen en identiteitsvraagstukken zijn enorm ingewikkeld en vragen om correcte duiding en een verantwoordelijke aanpak. Maar wetenschappelijk onderbouwde en genuanceerde analyses lijken alsmaar minder ter zake. In de plaats komen ‘fake news’, stemmingmakerij, feitenvrije discussies en post-waarheid-politiek. Steeds vaker staan mensen tegenover elkaar, worden verschillen uitvergroot en steekt polarisatie de kop op. Wie genuanceerd schrijft of spreekt over de diverse samenleving wordt cultuurrelativisme verweten of wordt weggezet als naïef, politiek correct, of te laf om ‘de dingen’ te benoemen. Wie kritiek op aspecten van de islam heeft, is dan weer racist of ’islamofoob’ en wie handelt uit medemenselijkheid en het voor nieuwkomers opneemt, is een ‘Gutmensch’ die de sociale zekerheid uitholt.

De manier waarop vandaag het debat rond migratie, diversiteit en samenleven wordt gevoerd, is problematisch en vreet aan de stabiliteit van onze samenleving. Ondertussen blijven armoede en ongelijkheid ─ een belangrijk oorzaak van migratie ─ wereldwijd toenemen, ook in België. In plaats van mee te werken aan oplossingen voor deze vraagstukken op wereldniveau, reduceren populisten complexe problemen en creëren een vijandbeeld dat nieuwkomers en vluchtelingen voorstelt als de oorzaak van alle problemen waar onze samenleving mee worstelt. Ze maken breuklijnen dieper en zaaien angst en verdeeldheid. Wie alleen maar angst en wantrouwen voor ‘de ander’ voelt, is zijn vrijheid kwijt.

Het Humanistisch Verbond wil bijdragen aan een redelijk geluid binnen het maatschappelijk debat en vanuit een divers maar steeds humanistisch perspectief mensen degelijk informeren en hen daarmee helpen en stimuleren om met een kritische maar open en genuanceerde blik naar de wereld te kijken.

Wat doen we

Het Humanistisch Verbond omarmt de superdiverse samenleving. De diversiteitsthematiek krijgt dan ook aandacht in heel wat strategische en concrete operationele doelstellingen van ons beleidsplan. We formuleren standpunten, organiseren en promoten interculturele en transculturele activiteiten en werken samen met organisaties en vertegenwoordigers van etnisch-culturele groepen. We zetten de diversiteitsthematiek ook al enkele opeenvolgende jaren in de kijker via onze jaarthema’s: armoede en ongelijkheid in 2017, diversiteit en integratie in 2018 en mensenrechten en herinnering in 2019.

In Etalage, de catalogus met een activiteitenaanbod waar onze lokale afdelingen mee aan de slag gaan, voorzien we in elke editie ruim aandacht voor verschillende diversiteitsthema’s. We geven daarin onder meer tips voor literaire activiteiten, bezoeken aan (inter)levensbeschouwelijke huizen en diverse sprekers over (etnisch-culturele) diversiteit en aanverwante thema’s.

Hieronder volgt een greep uit onze initiatieven en samenwerkingen die we vanaf 2016 organiseren en hebben opgestart. Voor een volledig overzicht en gedetailleerde beschrijving van onze werking en activiteiten rond diversiteit, georganiseerd in heel Vlaanderen (en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest), verwijzen we graag naar de uitgebreide voortgangsrapportering over de werkingsjaren 2016 en 2017.

Meer dan etnisch-culturele diversiteit

We focussen niet alleen op etnisch-culturele diversiteit en interculturaliseren maar hebben ook aandacht voor andere diversiteitsthema’s zoals de armoedeproblematiek, gelijkheid van mannen en vrouwen, holebi's en transgenders. Onder meer via een specifiek aanbod vanuit onze afdelingen ‘Vrijzinnige Vrouwen’ is veel aandacht voor de problematiek van gelijke vrouwenrechten en gender in het algemeen. Het Humanistisch Verbond wil een sterke vrouwenwerking uitbouwen en organiseert vanuit het nationaal secretariaat in samenwerking met lokale afdelingen en derde organisaties twee keer per jaar een belangrijk ‘vrouwenevenement’. Zo werd in 2018 al een evenement georganiseerd over de problematiek van vrouwen op de vlucht (Gent, 21 april) en in het najaar volgt nog een evenement over sekswerkers en mindervaliden. In het najaar van 2018 zal ook een vrouwenblog worden opgestart. Daarnaast worden diverse boekvoorstellingen georganiseerd over vrouw- en (algemeen) gendergerelateerde problematieken (bv. met Heleen Debruyne en Monika Triest in april en mei 2018) en krijgt de thematiek regelmatig aandacht in onder meer ons ledenmagazine Het Vrije Woord (via aparte themanummers en regelmatige bijdragen van bv. genderspecialisten als Petra De Sutter enz.)

Ontmoeting, debat en dialoog

Vanaf 2016 werd lokaal en bovenlokaal ingezet op dialoog en ontmoeting met mensen en groepen van diverse achtergrond en origine. Het Humanistisch Verbond ging op verschillende manieren en plekken met mensen in dialoog. Een tijdsintensief proces dat evenwel op relatief korte tijd resulteerde in nieuwe verbindingen, succesvolle initiatieven en samenwerkingen. De samenwerking met het burgerinitiatief Tafels van Vrede en met de verschillende levensbeschouwelijke Antwerpse gemeenschappen (en hun vertegenwoordigers op bovenlokaal niveau) in het kader van ‘Zingeven Verbindt’ zijn hiervan concrete voorbeelden. De (soms erg intense) samenwerking met Zingeven Verbindt en Orbit vzw, de trekker en procesbegeleider van het samenwerkingsverband, heeft aanzienlijk bijgedragen tot de uitbreiding van ons netwerk en de expertise rond interculturele en levensbeschouwelijke samenwerkingen. Netwerking door participatie aan uiteenlopende initiatieven zoals lezingen en dialoogtafels (ook van organisaties die van onderuit worden vorm gegeven zoals Een Andere Joodse Stem, de studentenorganisatie Mahara, Poligious Issues … ) en ondersteuning van samenwerkingsverbanden laat toe om vrijdenkende mensen met een diverse achtergrond alsook sleutelfiguren te detecteren en hen kennis te laten maken met het Humanistisch Verbond en vrijzinnig-humanistische waarden. Via een aantal persoonlijke contacten met vertegenwoordigers van de moslimgemeenschap, zoals imam Khalid Benhaddou (Gent) en inspecteur islamitische godsdienst Achmed Azouz, worden ook relaties opgebouwd met ‘progressieve’ moslimorganisaties die openstaan voor debat en dialoog.

Het Humanistisch Verbond blijft actieve en structurele partner binnen het samenwerkingsverband Zingeven Verbindt. We onderzoeken momenteel of sommige (voorlopig eenmalige) initiatieven die al in 2016 door HVV binnen het kader van Zingeven Verbindt werden georganiseerd, door het Humanistisch Verbond verder kunnen worden opgenomen. Voorbeelden zijn de interlevensbeschouwelijke dialoogtafels en maaltijden, maar ook de levende bibliotheek. De levende bibliotheek werd in samenwerking met HuJo georganiseerd en wordt door de Raad van Europa erkend als innovatieve methodiek om de interculturele dialoog en de strijd tegen alle vormen van vooroordelen en discriminatie te bevorderen. Jongeren uit verschillende geloofsgemeenschappen en culturen werkten mee aan het project: autochtone vrijzinnige jongeren, jongeren uit de Mormoonse gemeenschap (waaronder twee zendelingen uit de VS), Syrische vluchtelingen (zowel moslims als niet-gelovigen), jongeren uit de bahá'í-gemeenschap, … Het project bereikte een bezoekerspubliek uit diverse levensbeschouwelijke gemeenschappen en culturen. We mochten eveneens kinderen en jongeren in klasverband van scholen uit de verschillende onderwijsnetten ontvangen. We onderzoeken momenteel de mogelijkheid om de methodiek uit te breiden en ook met volwassenen te werken. Orbit vzw en alle geloofsgemeenschappen die participeren aan Zingeven Verbindt hebben hun medewerking al toegezegd.

Ook In Limburg wordt sinds december 2016 stevig ingezet op dialoog en verbinding via de organisatie van diversiteitstafels. In deze vernieuwende werkvorm willen we mensen stimuleren tot sociaal-culturele participatie en dit door actieve interactie tussen vrijdenkende burgers uit diverse gemeenschappen (ook gelovige mensen), groepen en leeftijdscategorieën. Met de diversiteitstafels kunnen heel uiteenlopende doelgroepen met elkaar kennismaken en gezamenlijke interessepunten vinden en ontwikkelen. Deze werkvorm wordt voorgezet in 2018 en volgende jaren. Voor de diversiteitstafels kunnen we bovendien rekenen op het engagement van steeds meer externe partners (o.a. Regenbooghuis Limburg, de stad Hasselt, Integratie Limburg, UMB Limburg en Vormingsplus Limburg) Voor de organisatie en uitbouw van de diversiteitstafels werd een aparte werkgroep samengesteld, met ondersteuning vanuit het nationaal secretariaat van het Humanistisch Verbond.

Warmste fakkeltochten

Sinds 2016 organiseert het Humanistisch Verbond jaarlijks in samenwerking met verschillende partners fakkeltochten in Mechelen, Willebroek en Antwerpen. Deze divers en multicultureel georganiseerde fakkeltochten symboliseren samenhang en solidariteit, met een boodschap van warmte en verdraagzaamheid. Ze zijn gekoppeld aan benefietacties ten voordele van Music for Life. De fakkeltochten trekken steeds meer mensen aan (ook mensen en organisaties van buiten ‘de georganiseerde vrijzinnigheid’) en zullen vanaf 2018 ook in andere steden worden georganiseerd. In Mechelen gebeuren momenteel ook gesprekken met geïnteresseerde partners om de fakkeltocht naar een groter samenwerkingsverband met gedeeld eigenaarschap te laten evolueren waardoor de boodschap van solidariteit en verdraagzaamheid nog breder kan worden uitgedragen. Het Humanistisch Verbond behoudt daarbij zijn rol als trekker en initiatiefnemer.

Welkom

Met het Humanistisch Verbond kijken we ook uit naar andere nieuwe initiatieven die inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen en bijvoorbeeld bijdragen aan de ondersteuning en integratie van nieuwkomers. Zo wordt In Mechelen vanaf september 2018 in het kader van de fakkeltocht een heel traject uitgezet met ‘Welcome in Mechelen’, een initiatief van Mechelaars dat is uitgegroeid tot een heus netwerk van geëngageerde burgers die zich inzetten voor asielzoekers, (erkende) vluchtelingen en nieuwkomers om hen op een warme en menswaardige manier te ondersteunen en helpen integreren. We werken hiervoor ook nauw samen met jeugdcentrum ROJM en kunnen eveneens rekenen op medewerking van middenveldorganisaties als 11.11.11 en Oxfam alsook andere lokale partners die de vluchtelingenproblematiek genegen zijn. Binnen het traject zullen onder meer een tentoonstelling (met werk van kunstenaars op de vlucht), een veiling en enkele maaltijden (samen bereid door vluchtelingen en vrijwilligers van het Humanistisch Verbond Mechelen) worden georganiseerd. Het is de bedoeling dat na de fakkeltocht de samenwerking met ‘Welcome in Mechelen’ een structureel karakter krijgt en dat we daarmee ontmoeting faciliteren en activiteiten helpen organiseren waarbij vluchtelingen en nieuwkomers de gelegenheid krijgen om Mechelaars te ontmoeten en leren kennen.

In 2018 starten we een proefproject met het CBE (Centrum Basiseducatie) Antwerpen Open School om anderstalige cursisten (anderstalige nieuwkomers en autochtone kansarmen) via het participatietraject ‘opstap cultuurvrijwilliger’ te helpen integreren en hun weg vinden in onze samenleving.

In Mechelen wordt in het najaar van 2018 ‘Humanist in Residence’ (HiR) gelanceerd. Met dit residentietraject willen het Humanistisch Verbond en Vrijzinnig Centrum De Schakel humanistische waarden voor alle Mechelaars in de kijker zetten en de nadruk leggen op het open (actief pluralistisch) en humanistische karakter van het Humanistisch verbond. Voor dit initiatief gaan we eveneens nadrukkelijk op zoek naar kandidaten en partnerships (musea, scholen, organisaties, … ) buiten de ‘georganiseerde vrijzinnige gemeenschap’.

Niet meer zo gelovig

Het Humanistisch Verbond wil mensen met een moslimachtergrond die niet meer (zo strikt) geloven een platform geven. Dat platform kan ook ‘nieuwe ongelovigen’ helpen bij hun zoektocht naar geestgenoten en bijdragen aan het bespreekbaar maken van afvalligheid onder moslims. Ontmoeting en informatie-uitwisseling zullen centraal staan. We onderzoeken momenteel hoe dit platform kan vormkrijgen.

In het najaar van 2018 en in 2019 zijn een reeks lezingen en gesprekken gepland (in samenwerking met onder andere Universiteit Antwerpen en Universiteit Gent) over onder andere geloofsafvalligheid.

Samen denken

Het Humanistisch Verbond participeert ook aan denkgroepen zoals het atelier ‘secularisme en neutraliteit van de overheid’ van deMens.nu, waarin kritisch wordt nagedacht over secularisme in de superdiverse samenleving, de plaats van levensbeschouwing, de rol van onderwijs enz.

In 2018 werd binnen de schoot van het Humanistisch Verbond een nieuwe humanistische denktank ‘Kwintessens’ opgericht, met filosoof Johan Braeckman als ‘trekker’ en bezieler. Met een kerngroep van een twintigtal leden worden op regelmatige basis interactieve bijeenkomsten georganiseerd, waarbij in dialoog wordt gereflecteerd over belangrijke en actuele maatschappelijke thema’s. Ook daar worden diversiteit en de (super)diverse samenleving belangrijke aandachtspunten. De output van de denktank zal bestaan uit diverse teksten (van blogteksten en opiniestukken tot publicaties in cahiervorm), maar ook uit studiedagen over thematieken die vanuit een humanistische visie belangrijk worden geacht.

Toekomst

De diversiteit in ons aanbod en op vlak van samenwerkingen en daarmee ook ons deelnemersveld, is de laatste jaren aanzienlijk gegroeid. Ook de volgende jaren engageren we ons om de diversiteitswerking van en binnen onze organisatie verder uit te bouwen en gaan we nieuwe samenwerkingen aan. Zo zal in 2018 en 2019 ook uitgebreid aandacht worden besteed aan de thematiek van diversiteit en integratie in de context van het onderwijs in Vlaanderen en Brussel, dit in het kader van het nieuwe jaarthema diversiteit en integratie (vanaf najaar 2018). Hiervoor zal eveneens worden samengewerkt met diverse externe partners, zoals etnisch-culturele organisaties, het Minderhedenforum, lokale overlegplatforms (LOP’s), het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, enz.

Het jaarthema voor 2019, mensenrechten en herinnering, biedt eveneens een uitstekend kader om de problematiek van superdiversiteit (gekoppeld aan gelijkwaardigheid, migratie, vluchtelingen enz.) publiek onder de aandacht te brengen. Over het thema wordt breed samengewerkt met diverse partners, waaronder Kazerne Dossin en de VRT. ‘Herinnering’ (herinneringseducatie, bv. m.b.t. de Tweede Wereldoorlog en de kolonisatie) wordt gelinkt aan hedendaagse problemen zoals migratiestromen en rechten van nieuwkomers, etnisch-culturele minderheden, asielzoekers en vluchtelingen.

Een humanistisch-vrijzinnige gemeenschap

Het Humanistisch Verbond maakt deel uit van de grote vrijzinnig-humanistische gemeenschap in Vlaanderen en Brussel (en België). De vereniging is de grootste ledenvereniging van de vrijzinnig-humanistische ‘koepel’ UVV/deMens.nu (www.deMens.nu). Andere organisaties die deel uitmaken van dezelfde koepel zijn bv. het Vermeylenfonds, het Willemsfonds, de Maakbare Mens, UPV (Uitstraling Permanente Vorming), Hujo (de Humanistische Jongeren), enz.

Bekijk hier een pdf-document met de structuur van de georganiseerde vrijzinnigheid in België.

Het Humanistisch Verbond is ook lid van de internationale vrijzinnig-humanistische verenigingen IHEU (International Humanist and Ethical Union, www.iheu.org) en EHF (European Humanist Federation, www.humanistfederation.eu).

Historiek

Het Humanistisch Verbond: een korte historiek

Het Humanistisch Verbond werd opgericht in 1951. In 2007 werden onder de nieuwe naam Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) de krachten gebundeld van het vroegere HV (Humanistisch Verbond), OVM (Oudervereniging voor de Moraal), GG (Grijze Geuzen) en HVV (Humanistisch Vrijzinnig Vormingswerk). In 2018 werd HVV opnieuw omgedoopt in Humanistisch Verbond, een naam die nog altijd klinkt als een (vrijzinnige) klok en die als geen ander geassocieerd wordt met het vrijzinnig-humanistische gedachtegoed.

Vrijzinnigheid en de humanistische levensbeschouwing hebben in ons land een lange en moeilijke strijd gekend. Strijd voor erkenning en gelijkberechtiging, maar ook tegen discriminatie en uitsluiting in het sociale leven. Hierover werd een film gemaakt die enkele pioniers van vrijzinnigheid en humanisme in Vlaanderen aan het woord laat.

Hieronder vindt u een korte historiek met enkele hoogtepunten van de vereniging.

Oprichting van het Humanistisch Verbond (1951)

De vrijdenkersbeweging en de georganiseerde vrijzinnigheid vormen belangrijke componenten van de Belgische politieke en intellectuele geschiedenis. Georganiseerde vrijzinnigheid en vrijdenkersbeweging zijn geen naoorlogse uitvindingen. Zij vormen de belichaming van een traditie van organisatie en strijd die haar wortels heeft in het midden van de 19de eeuw. Een strijd die als hoofddoel had het realiseren van de scheiding van kerk en staat. Hoewel de Vlaamse Vrijdenkersfederatie aan het einde van de jaren 1930 een veertigtal lidverenigingen telde, schoot daar na de Tweede Wereldoorlog niet veel meer van over. Toen de Federatie zich in 1951 omvormde tot Vrijdenkersunie, was het eigenlijk alleen maar de Antwerpse afdeling die stelselmatig activiteiten organiseerde, zoals het Feest van de Vrijzinnige Jeugd. Het antiklerikalisme en de antigodsdienstigheid van de Vrijdenkersunie was in feite een overblijfsel van de 19e eeuw. Intussen was er, onder meer onder impuls van de Nederlander Jaap Van Praag, een andere invulling gegeven aan vrijzinnigheid. Voortaan werd de mens en niet zozeer het antiklerikalisme centraal gesteld. Het was vanuit deze benadering, en onder impuls van de ideologische bewustwording ten gevolge van de koningskwestie en de daarop aansluitende verkiezingsoverwinning van de CVP, dat eveneens in 1951 het Humanistisch Verbond werd opgericht. Een uittreksel uit de princiepsverklaring van het Humanistisch Verbond geeft een beeld van haar uitgangspunten:

‘Het Humanistisch Verbond is een vereniging van vrije mensen, die onafhankelijk van elke politieke en kerkelijke organisatie, een ruime verstandhouding nastreeft in een gelukkige, harmonische en sociaal evenwichtige samenleving. Het Humanistisch Verbond betracht erkenning van de waarheid langs de weg van het vrij onderzoek. Steunpunten van de werking zijn: eerbied voor de menselijke persoonlijkheid en waardigheid en erkenning van de mens als schepper en drager van morele waarden.

Het Humanistisch Verbond wil zijn doel bereiken door richtinggevend op te treden in ethisch, cultureel, pedagogisch en sociaal opzicht.

Daartoe doet het Humanistisch Verbond een beroep op alle mensen van goede wil, om in de mate van hun mogelijkheden, zowel materiële als geestelijke, tot de verwezenlijking van dit doel bij te dragen.’

De Oudervereniging voor de Moraal (OVM), de leerkrachten Niet-Confessionele Zedenleer (NCZ)

Ten gevolge van het Schoolpact moest er worden nagedacht over de precieze invulling van het vak zedenleer en de opleiding die de leerkrachten ervan moesten volgen. In maart 1961 werd door de minister van Onderwijs een specifiek leerplan uitgevaardigd voor dit vak, gegeven in de lagere scholen. Het vak was verplicht in het rijksonderwijs en vrij te kiezen in de gemeentescholen. Onder invloed van inspecteur zedenleer Richard Van Cauwelaert, en met steun van de Antwerpse afdeling van het Humanistisch Verbond, werd op 23 juni 1961 de Oudervereniging voor de Moraal opgericht. De OVM kende direct succes. In haar doelstellingen riep de OVM op om alle krachten te verenigen die begaan waren met de cursus niet-confessionele moraal. Haar ambitie bestond erin om de cursus uit te bouwen, de leerkrachten te steunen en wantoestanden en misbruiken aan te kaarten. Op de Algemene Vergadering van december 1962 werd een nationaal bestuur aangesteld. De OVM werd bovendien gedefinieerd als een werkgroep van het Humanistisch Verbond.

Het Humanistisch Verbond (HV, 1951), de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV, 2005 en 2007) en opnieuw het Humanistisch Verbond (2018): voorvechters van de zelfbeschikking van elk individu

Het Humanistisch Verbond (HV) sinds haar ontstaan in 1951, later de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) sinds haar ontstaan in 2005, en vandaag opnieuw het Humanistisch Verbond, zijn voorvechters van de zelfbeschikking van elk individu. Als ledenvereniging was het altijd al een van de opdrachten de vrijzinnigheid, en bijgevolg ook de zelfbeschikking, op de maatschappelijke agenda te zetten, zoals het ook beschreven staat in de missie en de visie van de opeenvolgende verenigingen. Het Humanistisch Verbond stond mee op de barricades voor het recht op abortus en euthanasie, thema’s die erg gevoelig liggen en ethisch geladen zijn. De vrijzinnigheid heeft nooit nagelaten ervoor te ijveren dat deze thema’s maatschappelijk ingebed geraakten en door de politici en het beleid vertaald werden in wetten, zodat ze een recht konden worden voor elke burger. Tussen 1999 en 2007 kreeg ons land er een aantal wetten bij die zeer vrijzinnig van inspiratie zijn. De abortuswet kwam er al in mei 1990, tussen 1999 en 2007 (tijdens de paarsgroene en paarse legislaturen) kwam er de wet die het wetenschappelijk onderzoek op embryo’s regelt, de wet op de patiëntenrechten, de euthanasiewet, de wet op de palliatieve zorgen, het homohuwelijk, een adoptierecht voor homoseksuele relaties, een wet op de transseksualiteit. Wetten die de zelfbeschikking maximaal in handen leggen van het individu. En wat er ook over het ‘ketterse’ België gezegd wordt, het is het enige land waar er zo veel ethische dilemma’s in wetgevend werk gegoten worden. België is samen met Nederland en Luxemburg het enige land met een euthanasiewet.

Informatie

Beleidsplan

Het Beleidsplan van de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging voor de huidige beleidsperiode 2016-2020, ‘Vrij denken en doen: op weg naar humanisme 2020’, kunt u hier downloaden.

Statuten en RIO

De statuten van het Humanistisch Verbond kunt u hier raadplegen.

Het Reglement Inwendige Orde (RIO) van het Humanistisch Verbond kunt u hier raadplegen.

Structuur/organogram

Raadpleeg hier het organogram van het Humanistisch Verbond.