Het Vrije Woord
Geschreven door Jacinta De Roeck
  • 377 keer bekeken
  • minuten leestijd
  • Reacties

22 februari 2021 Is het een jongen of een meisje?
Er wordt anno 2021 nog gekozen voor zachtroze of lichtblauw: de suikerbonen, de kleertjes, de inrichting van het eerste kamertje. Voor Olivia een prinsessenkamer, voor Noah een racewagen als bed. Maar … er is verandering op komst. Merkte je het reclamespotje op rond zes december? Het jongetje dat opfleurt omdat de Sint een pop bracht. Zulke spotjes houden beloftes in, op een 'geslacht' doorbrekende toekomst.
Samuel De Schepper schrijft erover in zijn boek Aan de achterkant was alles in orde.
'Ik werd als meisje geboren, al voelde ik al heel jong dat ik een jongen was. Ik herinner me nog dat mijn tante vroeg wat Sinterklaas mij moest brengen. 'Een piemel', dacht ik dan, ik was vijf. Elke zesde december keek ik hoopvol in mijn pyjamabroekje of hij eraan gegroeid was, die piemel. Als ze me later vroegen wat ik wilde worden, flitste er één woord door mijn hoofd: 'jongen'. Na heel lang worstelen met mijn genderidentiteit, na veel ellende en verdriet, koos ik uiteindelijk toch voor mezelf en startte mijn transitie naar man. Dat was de belangrijkste en beste beslissing in mijn leven. Want jezelf mogen zijn is een eerste vereiste om gelukkig te kunnen zijn, om je leven zin te geven. Hoewel gender in mijn tienerjaren geen evident onderwerp was – (Samuel is nu 58) –, zijn we momenteel getuige van een ware gender-r-evolutie. De meeste mensen zijn tevreden met het gender of geslacht dat hun wordt toegekend bij de geboorte. Voor velen is dit echter een levensbezwarend probleem.'
_M of V, een onmogelijke keuze
Het geslacht is bepalend voor onze persoonlijke en juridische identiteit volgens onze akte van geboorte, onze identiteitskaart, ons Burgerlijk Wetboek. Zelfs de kersverse transwet (1 januari 2018) wijkt daar niet van af. Deze wet maakt het mogelijk om op basis van het zelfbeschikkingsrecht juridisch het geslacht te wijzigen. Al blijft de keuze beperkt: M of V. Het binair systeem blijft overeind. Voor Samuel was deze binaire keuze geen probleem, hij voelt zich prima als trans-'man'. Toch zegt ook hij dat het een gemiste kans is op een progressieve en visionaire wet. Of, om het met zijn woorden te zeggen: 'Velen voelen zich niet thuishoren in het hokje waarin ze zonder eigen inspraak worden gecategoriseerd. De binaire indeling man-vrouw is niet realistisch meer. In werkelijkheid zijn er veel meer genderidentiteiten en die zijn er eigenlijk altijd al geweest. We houden bijgevolg niet met iedereen rekening, sluiten mensen uit als we blijven gaan voor de keuze tussen M of V. Het schrappen van de juridische registratie van het geslacht zou enorm veel leed uit de wereld helpen.'
_Een revolutie voor het Burgerlijk Wetboek
Sinds de jaren 90 waaide er een wind door onze samenleving en wetgeving. Een wind van vrijheid, zelfontplooiing, zelfbeschikking binnen de universele mensenrechten. De aftrap werd gegeven met een wettelijk kader voor samenwonenden. In 2003 volgde de openstelling van huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht. Transgenders konden vanaf 2007 hun juridische geslacht laten aanpassen en sinds 2018 zelfs zonder enige medische ingreep. Door de vooruitgang van de medisch begeleide voortplanting kunnen ook homo's en lesbiennes eigen vlees en bloed hebben. Om het gezin compleet te maken werd adoptie opengesteld voor de homoseksuele partner en werden meemoeders een juridisch begrip.
Het afstammingsrecht spreekt echter nog uitsluitend over een moederlijke en vaderlijke lijn, waarin enkel een vrouw kan bevallen en dit baren haar tot moeder maakt en enkel haar mannelijke partner vader kan zijn. Het meemoederschap is een schuchtere poging om tegemoet te komen aan de 'vrouwelijke' ouder. Ons afstammingsrecht werd ingehaald door de medische realiteit. Nu al zijn er transgenders met een kinderwens en het kan ook nu een sterilisatie niet meer verplicht is om het juridische geslacht te laten aanpassen. Transmannen – ooit juridisch vrouw, nu man – kunnen hun baarmoeder behouden en dus bevallen. Geloof het of niet, volgens ons huidige afstammingsrecht zijn ze 'juridisch' man en tegelijkertijd 'moeder' van hun kind. Bovendien duurt het niet lang meer of artificiële zaad- en eicellen zullen ervoor zorgen dat kinderen kunnen verwekt worden uit het genetische materiaal van enkel twee vrouwen of enkel twee mannen. Door stamceldifferentiatie zullen ei- en zaadcellen uit 'gewone' lichaamscellen kunnen gemaakt worden. Zo zal een vrouw bevrucht kunnen worden door haar eigen eicel en een zaadcel ontwikkeld uit een lichaamscel van haar vrouwelijke partner. Beide vrouwen zijn dan genetisch verwant met het kind. Wat een persoon ooit tot een man of vrouw maakte, is weldra niets meer dan een historische gedachtegang. De medische wetenschap dendert voort, het afstammingsrecht hinkelt hopeloos achterop.
Napoleon, die aan de basis lag van ons Burgerlijk Wetboek, ligt er niet meer wakker van, maar een bijzonder groot deel van onze samenleving wel. We zijn intussen zo ver dat we iedereen zijn geluk willen gunnen, maar hen ook besparen van een etiket van juridisch buitenbeentje vinden we niet nodig.
_M/V/X of genderneutraliteit
Het kan nochtans anders. Eenvoudiger. Menselijker.
Naast M en V een X creëren als oplossing is een optie, maar niet duurzaam. Wie kan of moet er voor X kiezen? De ervaring uit Malta, waar de X optie al bestaat, bewijst dat het stigmatiserend werkt, dat de vele genderidentiteiten niet in hokjes te vangen zijn.
Een genderneutraal rechtssysteem zal komaf maken met al deze omwegen en discriminaties. We hebben hard gewerkt aan een rechtssysteem waarin mannen en vrouwen gelijk zijn, waarin seksuele geaardheid geen rem is op trouw- en kinderwensen, waarin transpersonen kunnen zijn wie ze zijn zonder dat hun mensenrechten geschonden worden. M of V, het is niet langer een voorwaarde voor je rechten. Het zijn juridisch lege dozen geworden, maar het enkele feit dat die lege dozen nog in de wetgeving staan, zorgt voor een reeks onnodige en verregaande gevolgen.
Stel je een rechtssysteem voor waarin je geslacht – net zoals je ras, religie – niet langer geregistreerd wordt. Je wordt geboren als persoon en leeft je leven zonder juridisch genderlabel. Je rugzak aan rechten en plichten zou er niet anders uitzien dan vandaag, maar het Burgerlijk Wetboek zou haar afstammingsrecht wel moeten herformuleren. Je geslacht wordt een privézaak, waaraan de wetgever geen gevolgen koppelt. En net zoals bij ras vervalt bij het einde van de registratie niet de bescherming tegen discriminatie.
_Een toekomst op maat
De tendensen vandaag tonen reeds genderindifferentie. De evoluties van morgen zijn ermee gediend. Het juridisch vasthouden aan het geslacht in een maatschappij waarin het belang van het genderonderscheid afneemt en genderfluïde de identiteit vormt, ontneemt het recht de rek die het nodig heeft. Behalve het hardnekkig gevoel van vanzelfsprekendheid in de hoofden belemmert niets ons het geslacht op dezelfde manier te benaderen als ras: indifferent.
Veranderen om te anticiperen is wat een maatschappij zuurstof geeft. De toekomst houden we niet tegen, maar zo houdt de toekomst ons ook niet tegen.
_25 februari 2021, 20.00 - 21.15 uur – Gewoon gender zonder grenzen. Een online gesprek over inclusie, met Jacinta De Roeck en Samuel De Schepper
Vanaf de geboorte en op school groeien we op met de strikte en officiële hokjes 'man' en 'vrouw'. Maar achter deze sociaal opgelegde norm schuilt een breed en divers palet aan 71 genderidentiteiten of meer. De werkelijkheid en ook de historische context leren ons dat het helemaal niet zo eenduidig is. Er zijn oneindig veel variaties in combinaties chromosomen, genen, hormoonniveaus en geslachtskenmerken.

Hoe verrijkend en leerrijk zou het zijn als we de veelzijdigheid van genderidentiteiten zouden verwelkomen in plaats van de tweedeling tussen man of vrouw? Zouden we dan nog kunnen spreken van discriminatie op grond van geslacht? Jacinta De Roeck en Samuel De Schepper geven ons een inkijk in de wereld van genderdiversiteit. Ze verkennen samen met u de mogelijkheden en uitdagingen op het niveau van de juridische registratie.

Klik hier voor meer info.

Een initiatief van de Peperfabriek, in samenwerking met het Humanistisch Verbond, Hart boven hard en Masereelfonds Antwerpen
Het Vrije Woord
Adviseur ethische thema's Open Vld
_Jacinta De Roeck -
Meer van Jacinta De Roeck

_Recent nieuws

Bekijk alle nieuwe berichten

_Populair nieuws

Bekijk meer populair nieuws